Cách phân biệt bốn nấc của tin đường sắp mở

“Sắp mở đường đấy anh.”

Câu này mình nghe mỗi tuần. Ở đâu cũng sắp mở đường.

Vấn đề là chữ “sắp” có bốn nghĩa khác nhau, và bốn nghĩa đó cách nhau cả chục năm.

Phân biệt được bốn nấc dưới đây thì bạn tự đánh giá được tin hạ tầng, không cần tin ai.

Nấc 1 — Nằm trong quy hoạch

Tuyến đường được vẽ vào bản đồ quy hoạch của địa phương. Có tên, có hướng tuyến, có bề rộng dự kiến.

Đây mới là một ý định trên giấy. Chưa có tiền, chưa có mốc thời gian, chưa ai bị thu hồi đất.

Quy hoạch có thể điều chỉnh. Tuyến có thể nắn sang chỗ khác, có thể lùi lại kỳ sau, có thể bỏ.

Giá đất ở nấc này đã tăng chưa? Thường là đã tăng rồi — vì tin quy hoạch lan nhanh hơn con đường.

Nấc 2 — Có chủ trương đầu tư và bố trí vốn

Cấp có thẩm quyền ra quyết định phê duyệt chủ trương đầu tư. Dự án có mã số, có tổng mức đầu tư, có nguồn vốn.

Nấc này chắc hơn hẳn nấc 1. Nhưng vẫn chưa đụng vào đất của ai.

Rất nhiều dự án nằm im ở nấc này nhiều năm vì vốn bị điều chuyển sang việc khác.

Nấc 3 — Đã giải phóng mặt bằng và khởi công

Đây là nấc đầu tiên bạn nhìn thấy bằng mắt.

Cọc mốc cắm ngoài thực địa. Nhà dân trong chỉ giới đã nhận đền bù, đã tháo dỡ. Máy móc vào công trường.

Tới nấc này thì con đường gần như chắc chắn sẽ có. Câu hỏi chỉ còn là bao lâu.

Nấc 4 — Đã thông xe

Xe chạy được từ đầu này sang đầu kia.

Nghe thì hiển nhiên, nhưng nhiều tuyến thông xe một đoạn rồi dừng ở đó vài năm vì đoạn còn lại vướng mặt bằng. Đoạn thông xe không nối vào đâu cả thì giá trị thực tế rất thấp.

Hỏi cho đủ: thông xe toàn tuyến hay thông xe một đoạn.

Cách tự kiểm, không cần hỏi ai

• Tra văn bản gốc. Quyết định phê duyệt quy hoạch, quyết định chủ trương đầu tư đều được công bố. Tìm đúng số hiệu và ngày ban hành, đừng đọc lại qua bài báo tóm tắt.
• Xem ảnh vệ tinh theo thời gian. Các phần mềm bản đồ đều cho xem ảnh cũ. So ảnh năm nay với ảnh vài năm trước là biết công trường có nhúc nhích không.
• Ra thực địa nhìn cọc mốc. Cọc giải phóng mặt bằng là thứ không nói dối được.
• Hỏi người sống ngay đó. Nhà nào đã nhận tiền đền bù, nhà nào chưa. Dân trong vùng biết trước tin tức.

Nấc nào thì xuống tiền

Không có câu trả lời chung. Mua ở nấc 1 lãi nhiều nhất nếu đường có thật, mất nhiều nhất nếu đường không tới.

Nhưng có một điều chắc chắn: bạn phải biết mình đang mua ở nấc nào.

Người mua ở nấc 1 mà tưởng mình mua ở nấc 3 — người đó không đầu tư. Người đó đánh bạc mà không biết mình đang đánh bạc.

Đừng tưởng. Phải hiểu.